Trądzik podczas TRT – dlaczego pojawia się po testosteronie i jak można go leczyć?

19 min czytania

Aktualizacja: 17 października 2026

Wszystkie wpisy

Udostępnij artykuł:

Spis treści

    Trądzik jest jednym z częstszych skórnych działań niepożądanych terapii testosteronem. U części mężczyzn zmiany pojawiają się kilka tygodni lub miesięcy po rozpoczęciu TRT, najczęściej na twarzy, plecach, barkach i klatce piersiowej. To nie jest tak, że testosteron „zatruwa skórę” ani że każde pogorszenie wymaga odstawienia terapii. Androgeny zwiększają aktywność gruczołów łojowych, ale o rozwoju trądziku decydują również indywidualna wrażliwość receptorów androgenowych, miejscowy metabolizm DHT, rogowacenie mieszków włosowych, stan zapalny i mikrobiom skóry. Ważne jest też prawidłowe rozpoznanie, ponieważ zmiany przypominające trądzik mogą być zapaleniem mieszków włosowych. Leczenie powinno więc obejmować zarówno ocenę prowadzenia TRT, jak i standardowe, dobrze udokumentowane metody dermatologiczne.

    Dlaczego testosteron może powodować trądzik?

    Trądzik jest chorobą jednostki włosowo-łojowej, czyli mieszka włosowego i połączonego z nim gruczołu łojowego, w jego powstawaniu uczestniczy kilka mechanizmów jednocześnie: zwiększona produkcja łoju, nieprawidłowe rogowacenie ujścia mieszka, zmiana mikrośrodowiska skóry i udział bakterii Cutibacterium acnes, a także rozwój odpowiedzi zapalnej.

    Androgeny są jednym z ważniejszych regulatorów aktywności gruczołów łojowych. Sebocyty, czyli komórki gruczołów łojowych, posiadają receptory androgenowe. Skóra dysponuje również enzymami pozwalającymi lokalnie metabolizować steroidy płciowe, dlatego biologiczne działanie androgenów w skórze nie zależy wyłącznie od poziomu testosteronu oznaczonego we krwi.

    Po rozpoczęciu TRT u mężczyzny, który wcześniej przez dłuższy czas miał niski poziom testosteronu, ekspozycja gruczołów łojowych na androgeny może wyraźnie wzrosnąć – skóra zaczyna produkować więcej sebum, środowisko mieszka zmienia się i u osoby z odpowiednią predyspozycją mogą pojawić się zaskórniki, grudki, krosty, a czasem głębsze guzki.

    Endocrine Society wymienia trądzik i zwiększoną tłustość skóry wśród dobrze znanych działań niepożądanych terapii testosteronem.

    Najnowszy przegląd badań dotyczących dermatologicznych działań niepożądanych TRT wskazuje, że trądzik był najczęściej zgłaszanym problemem skórnym i w dostępnych badaniach dotyczył około 0,6–9,1% leczonych pacjentów. Dane te trzeba interpretować ostrożnie, ponieważ poszczególne badania różniły się preparatem, czasem obserwacji i sposobem raportowania działań niepożądanych.

    O podstawach prawidłowej kwalifikacji do leczenia testosteronem piszemy szerzej w materiale Alpha Clinic Rozpoczęcie terapii zastępczej testosteronem (TRT).

    DHT, receptory androgenowe i indywidualna predyspozycja – dlaczego jeden pacjent ma trądzik, a drugi nie?

    Jeden pacjent może przez lata pozostawać bez zmian skórnych przy testosteronie w górnej części zakresu fizjologicznego, a u innego trądzik pojawi się po stosunkowo niewielkim wzroście ekspozycji androgenowej.

    Tak jak w innych narządach, wrażliwość receptorów androgenowych w naszej skórze różni się międzyosobniczo.

    W gruczołach łojowych występują enzymy przekształcające słabsze steroidy w aktywniejsze androgeny. Istotną rolę odgrywa również 5-alfa-reduktaza, która umożliwia powstawanie dihydrotestosteronu, czyli DHT. DHT silnie wiąże receptor androgenowy i wywiera znaczący efekt biologiczny w skórze.

    Skóra prowadzi własny lokalny metabolizm steroidów. Aktywność enzymów i receptorów w jednostce włosowo-łojowej może różnić się pomiędzy ludźmi i pomiędzy różnymi obszarami ciała. To wyjaśnia, dlaczego u wielu pacjentów zmiany koncentrują się przede wszystkim na twarzy, karku, klatce piersiowej i plecach.

    Istotna jest również predyspozycja genetyczna – mężczyzna, który miał ciężki trądzik w okresie dojrzewania, może być bardziej podatny na ponowne pojawienie się zmian po zwiększeniu ekspozycji androgenowej.

    Dlatego brak trądziku przed TRT nie gwarantuje, że nie wystąpi on po rozpoczęciu leczenia, ale wcześniejsza historia zmian skórnych może zwiększać czujność.

    Czy rodzaj testosteronu wpływa na ryzyko trądziku?

    Może mieć znaczenie, ale dostępnych danych nie należy nadinterpretować.

    Przegląd dermatologicznych działań niepożądanych TRT z 2026 roku wskazał, że w analizowanych badaniach trądzik był częściej zgłaszany przy preparatach iniekcyjnych niż przy innych formach podania. Autorzy jednocześnie podkreślili brak standaryzacji raportowania oraz niewielką liczbę badań pozwalających na bezpośrednie porównania preparatów.

    Biologicznie można przypuszczać, że znaczenie ma nie tylko całkowita dawka, ale również profil stężeń testosteronu. Po niektórych iniekcjach występuje wyższy szczyt stężenia, a następnie jego stopniowe obniżanie. Przy dużych, rzadkich dawkach amplituda tych zmian może być większa. Rozdzielanie dawek powoduje mniejsze 'piki’ testosteronu, ale nie daje gwarancji wyleczenia problemów ze skórą.

    Jeżeli ekspozycja na testosteron jest ponadfizjologiczna, korekta schematu może być racjonalnym elementem postępowania. Inaczej wygląda sytuacja, gdy testosteron znajduje się w prawidłowym zakresie, leczenie przynosi korzyść, a jedynym problemem jest łagodny lub umiarkowany trądzik.

    Wtedy zamiast automatycznie zmniejszać skuteczną dawkę warto najpierw zastosować standardowe leczenie dermatologiczne.

    Różnice pomiędzy dostępnymi formami testosteronu omawiamy w materiale Alpha Clinic Podział preparatów testosteronu stosowanych w TRT, a znaczenie profilu stężeń szerzej opisujemy tutaj: Mikrodozowanie testosteronu w TRT – farmakokinetyka i stabilność stężeń androgenów.

    Trądzik podczas TRT nie zawsze jest trądzikiem

    Pacjent zauważa krosty na plecach po rozpoczęciu testosteronu i zakłada, że ma „trądzik hormonalny”.

    Klasyczny trądzik często obejmuje różne rodzaje zmian jednocześnie: zaskórniki otwarte i zamknięte, grudki, krosty, guzki oraz pozapalne przebarwienia.

    Zapalenie mieszków włosowych może wyglądać podobnie – również przeważają krostki i wiele zmian jest skupionych wokół mieszków włosowych.

    Szczególnie istotne jest zapalenie mieszków związane z drożdżakami Malassezia, czasem błędnie nazywane „grzybiczym trądzikiem”. Typowe są liczne podobne do siebie grudki i krostki, często mocno swędzące, występujące na klatce piersiowej, plecach, ramionach, karku i czasem twarzy. Charakterystyczny jest brak klasycznych zaskórników. Malassezia folliculitis może nasilać się w warunkach wysokiej temperatury, wilgotności, pocenia i okluzji skóry. Problem jest więc szczególnie istotny u osób intensywnie trenujących, noszących przez wiele godzin obcisłą odzież sportową.

    Uporczywe, swędzące albo nietypowo monomorficzne zmiany na plecach i klatce piersiowej powinny być ocenione dermatologicznie zamiast leczone metodą prób i błędów.

    Jak wygląda typowy trądzik androgenowy podczas TRT?

    Nie istnieje osobna jednostka chorobowa o nazwie „trądzik TRT” wymagająca całkowicie innego leczenia niż zwykły acne vulgaris. Mechanizm hormonalny może być wyraźniejszy, ale zmiany dermatologicznie pozostają trądzikiem.

    Często pojawiają się na plecach i górnej części klatki piersiowej, gdzie znajduje się dużo gruczołów łojowych. Mogą obejmować również ramiona, barki, szyję, linię żuchwy i twarz.

    Zmiany mogą mieć charakter łagodny, ograniczony do zaskórników i kilku grudek, albo przechodzić w bardziej zapalny obraz z licznymi krostami i guzami, dlatego nie warto przez wiele miesięcy czekać, aż ciężki trądzik „sam przejdzie”.

    American Academy of Dermatology podkreśla, że doustna izotretynoina jest silnie rekomendowana między innymi przy ciężkim trądziku, zmianach powodujących blizny lub istotne obciążenie psychiczne oraz chorobie, która nie odpowiada na standardowe leczenie miejscowe i doustne.

    Czy trądzik oznacza, że dawka testosteronu jest za wysoka?

    Nie – trądzik może wystąpić również przy prawidłowym fizjologicznym poziomie testosteronu u osoby o dużej wrażliwości gruczołów łojowych na androgeny. Można zaobserwować jednak zależność, że u osób wrażliwych im wyższe stężenie testosteronu, tym większe objawy trądziku – widać to w szczególności u osób na 'cyklach’ gdzie stężenie T nierzadko wiele razy przekracza normę. Dlatego kiedy zmiany skórne pojawiają się równocześnie z ponadfizjologicznym testosteronem, wysokimi szczytami po iniekcjach i innymi objawami nadmiernej ekspozycji, protokół TRT wymaga ponownej oceny.

    Terapia zastępcza powinna prowadzić do fizjologicznej, a nie dopingowej ekspozycji na androgeny.

    Jeżeli wyniki są prawidłowe, leczenie klinicznie skuteczne i bezpieczne, nie ma podstaw, aby całe postępowanie podporządkować pojedynczemu objawowi dermatologicznemu bez próby jego standardowego leczenia.

    O tym, czym różni się rzeczywiste leczenie hipogonadyzmu od stosowania testosteronu bez wskazań, piszemy szerzej tutaj: Niedobór testosteronu – objawy, przyczyny i jak wygląda leczenie.

    Leczenie łagodnego trądziku – od czego zacząć?

    Aktualne wytyczne American Academy of Dermatology z 2024 roku silnie rekomendują miejscowe retinoidy oraz nadtlenek benzoilu jako podstawowe elementy leczenia trądziku. Zalecane są również odpowiednie kombinacje terapii o różnych mechanizmach działania.

    Retinoidy miejscowe, takie jak adapalen, normalizują rogowacenie ujścia mieszków i ograniczają powstawanie zaskórników.

    Nadtlenek benzoilu ma działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, a dodatkowo nie generuje typowego problemu narastania oporności bakterii, charakterystycznego dla antybiotyków.

    Kwas azelainowy może być kolejną opcją, szczególnie gdy równocześnie problemem są pozapalne przebarwienia.

    AAD warunkowo rekomenduje również kwas salicylowy i klaskoteron. Ten ostatni działa miejscowo jako inhibitor receptora androgenowego, choć dostępność poszczególnych preparatów zależy od rynku.

    W praktyce leczenie dobiera się do typu i nasilenia zmian.

    Nie ma potrzeby rozpoczynania kilku silnie drażniących preparatów jednocześnie. Agresywne leczenie prowadzące do silnego przesuszenia i zapalenia bariery naskórkowej często pogarsza tolerancję terapii.

    Czy antybiotyk jest potrzebny?

    Przy umiarkowanych i cięższych zmianach zapalnych dermatolog może zastosować antybiotyk doustny, najczęściej z grupy tetracyklin, na przykład doksycyklinę.

    AAD silnie rekomenduje doustną doksycyklinę w odpowiednich postaciach trądziku.

    Jednocześnie współczesne wytyczne bardzo mocno podkreślają ograniczanie czasu stosowania antybiotyków.

    NICE nie zaleca monoterapii samym antybiotykiem miejscowym, samym antybiotykiem doustnym ani równoczesnego stosowania antybiotyku doustnego i miejscowego jako dwóch antybiotyków. Przy antybiotykoterapii wykorzystuje się terapię skojarzoną, między innymi z nadtlenkiem benzoilu lub retinoidem.

    Przewlekłe przepisywanie antybiotyku bez właściwego leczenia podstawowego nie jest dobrym rozwiązaniem, szczególnie jeśli po jego odstawieniu zmiany natychmiast wracają. W takich sytuacjach należy ponownie ocenić rozpoznanie, schemat leczenia i nasilenie trądziku.

    Kiedy rozważa się izotretynoinę?

    Izotretynoina jest najskuteczniejszym doustnym lekiem stosowanym w ciężkim trądziku.

    Wpływa na produkcję sebum, rogowacenie mieszków oraz proces zapalny.

    AAD silnie rekomenduje izotretynoinę u pacjentów z ciężkim trądzikiem, bliznowaceniem, istotnym obciążeniem psychicznym albo chorobą oporną na standardowe leczenie.

    NICE podobnie zaleca rozważenie izotretynoiny w ciężkiej postaci choroby, szczególnie gdy istnieje ryzyko trwałego bliznowacenia lub wcześniejsze odpowiednie terapie nie przyniosły wystarczającej poprawy.

    Trądzik podczas TRT nie stanowi przeciwwskazania do takiego leczenia, nie oznacza też automatycznie konieczności przerwania testosteronu.

    W przypadku ciężkich zmian potrzebna jest współpraca lekarza prowadzącego TRT z dermatologiem.

    Izotretynoina wymaga kwalifikacji i monitorowania działań niepożądanych. Nie jest lekiem, który powinno się rozpoczynać samodzielnie na podstawie porad z internetu.

    Czy trzeba odstawić TRT, żeby trądzik zniknął?

    Najczęściej nie jest to pierwszy krok.

    Jeżeli terapia testosteronem została rozpoczęta z prawidłowych wskazań, poziom hormonu jest fizjologiczny, a leczenie przynosi istotną korzyść, trądzik można zwykle leczyć równolegle.

    American Academy of Dermatology w materiałach dotyczących trądziku rozwijającego się podczas terapii testosteronem również podkreśla, że samo pojawienie się trądziku nie oznacza konieczności odstawiania hormonu; zmianę dawki lub przerwanie leczenia należy rozważać indywidualnie i nie wykonywać samodzielnie.

    Sytuacja zmienia się, jeśli dawka TRT jest większa niż potrzebna – jeżeli testosteron utrzymuje się powyżej zakresu fizjologicznego, występują wysokie szczyty po iniekcji, rośnie hematokryt i równocześnie rozwija się ciężki trądzik, korekta terapii hormonalnej ma większe uzasadnienie.

    W takim przypadku nie chodzi jednak o leczenie trądziku przez „zbijanie testosteronu”, lecz o przywrócenie prawidłowej terapii zastępczej.

    Dlaczego nie należy samodzielnie zmieniać dawki?

    Trądzik bywa bardzo frustrujący, szczególnie gdy pojawia się u dorosłego mężczyzny po wielu latach bez problemów skórnych.

    Częstą reakcją jest zmniejszenie dawki testosteronu o połowę, zmiana częstotliwości iniekcji albo rozpoczęcie inhibitora aromatazy. Jeżeli jednocześnie zmienimy dawkę testosteronu, odstępy między iniekcjami, estradiol, kosmetyki i kilka leków dermatologicznych, nie będzie wiadomo, co rzeczywiście odpowiadało za poprawę lub pogorszenie.

    Dawkowanie TRT powinno być korygowane na podstawie całego obrazu: efektów klinicznych, wyników testosteronu, momentu pobrania krwi, SHBG, działań niepożądanych i bezpieczeństwa terapii.

    Trądzik jest jednym z elementów tej oceny, ale nie powinien samodzielnie decydować o dawce.

    Codzienna pielęgnacja ma znaczenie, ale nie zastąpi leczenia

    Skóra z trądzikiem nie jest „brudna”. Agresywne szorowanie twarzy i pleców nie usuwa przyczyny choroby, a może dodatkowo uszkadzać barierę naskórkową i nasilać stan zapalny.

    Lepszym rozwiązaniem jest delikatne oczyszczanie skóry i stosowanie produktów oznaczonych jako niekomedogenne. Po intensywnym wysiłku warto zmienić przepoconą odzież i wziąć prysznic, szczególnie jeśli zmiany występują na plecach i klatce piersiowej.

    Znaczenie może mieć także okluzja mechaniczna.

    Obcisłe syntetyczne koszulki, kamizelki, plecaki, ochraniacze sportowe i inne elementy stale ocierające skórę mogą sprzyjać zmianom trądzikowym i zapaleniu mieszków.

    Nie należy wyciskać głębokich zmian. Zwiększa to stan zapalny, czas gojenia i ryzyko blizn.

    Pielęgnacja jest jednak uzupełnieniem leczenia. Przy nasilonym trądziku sam żel do mycia nie zastąpi retinoidu, nadtlenku benzoilu ani innych metod zaleconych przez dermatologa.

    Dieta, mleko, cukier i trądzik – co rzeczywiście wiadomo?

    Dieta może mieć pewien wpływ na trądzik, ale jej znaczenie często jest przedstawiane w internecie w sposób przesadzony.

    Systematyczny przegląd badań wykazał, że dieta o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym wiąże się z nieco większym ryzykiem i nasileniem trądziku. Dla produktów mlecznych wyniki są mniej spójne i zależą między innymi od populacji.

    Nie oznacza to, że każdy pacjent powinien całkowicie odstawić nabiał, gluten, cukier, jajka i połowę pozostałych produktów.

    Jeżeli pacjent obserwuje powtarzalny związek pomiędzy konkretnym sposobem odżywiania a nasileniem zmian, można spróbować racjonalnej modyfikacji diety.

    Nie należy jednak zastępować skutecznego leczenia dermatologicznego restrykcyjną dietą.

    Podobnie zwiększenie ilości wypijanej wody nie jest terapią trądziku androgenowego.

    Prawidłowe nawodnienie jest ważne dla zdrowia, ale nie neutralizuje aktywacji receptora androgenowego w gruczole łojowym.

    Trening i pot – czy siłownia pogarsza trądzik podczas TRT?

    Sam wysiłek fizyczny nie jest powodem do rezygnacji z treningu. problemem może być środowisko powstające na powierzchni skóry.

    Pot, wysoka temperatura, okluzja i tarcie od odzieży mogą sprzyjać zmianom na plecach i klatce piersiowej, szczególnie jeśli pacjent pozostaje przez długi czas w mokrej koszulce.

    Sytuację mogą pogarszać ciasne ubrania kompresyjne oraz sprzęt dotykający stale tych samych miejsc.

    Dodatkowo monomorficzne, swędzące zmiany na klatce lub plecach po intensywnych treningach powinny skłaniać do różnicowania z Malassezia folliculitis, a nie automatycznego zwiększania dawki antybiotyku przeciwtrądzikowego.

    Praktyczne działania są proste: zmiana mokrej odzieży, prysznic po treningu i ograniczenie długotrwałej okluzji skóry.

    Nie należy jednak oczekiwać, że sama higiena wyleczy umiarkowany lub ciężki trądzik.

    Kiedy warto iść do dermatologa?

    Konsultacja jest szczególnie wskazana, gdy pojawiają się głębokie, bolesne guzki lub torbiele – nie warto czekać na rozwój blizn.

    Do dermatologa powinien zgłosić się również pacjent z rozległymi zmianami na plecach i klatce piersiowej, które trudno leczyć preparatami miejscowymi.

    Kolejnym wskazaniem jest brak poprawy mimo prawidłowo stosowanego leczenia pierwszego wyboru.

    Nietypowy obraz również wymaga konsultacji. Swędzące, jednakowe grudki bez zaskórników mogą wskazywać na zapalenie mieszków Malassezia. Nawracające ropne zmiany mogą wymagać różnicowania z bakteryjnym zapaleniem mieszków.

    Wczesna konsultacja jest szczególnie ważna u osób z historią ciężkiego trądziku i bliznowacenia.

    NICE zwraca uwagę, że ryzyko blizn rośnie wraz z nasileniem i czasem trwania choroby, dlatego skutecznego leczenia nie należy odkładać.

    Komentarz eksperta – Ekspert Alpha Clinic

    „Trądzik po rozpoczęciu TRT nie oznacza automatycznie, że terapię trzeba odstawić. Najpierw warto odpowiedzieć na trzy pytania: czy testosteron jest utrzymywany w zakresie fizjologicznym, czy zmiany rzeczywiście są klasycznym trądzikiem oraz jak bardzo są nasilone. U części pacjentów wystarczy standardowe leczenie miejscowe. Przy cięższych zmianach potrzebna jest pomoc dermatologa, a czasami izotretynoina. Nie zalecamy natomiast samodzielnego obniżania testosteronu ani przyjmowania inhibitora aromatazy wyłącznie z powodu trądziku. Leczenie hormonalne i dermatologiczne trzeba oceniać osobno, a następnie połączyć w jeden spójny plan.”

    Czy można zapobiec trądzikowi przed rozpoczęciem TRT?

    Nie istnieje metoda, która zagwarantuje, że trądzik nie wystąpi.

    Najważniejszym działaniem profilaktycznym jest prawidłowo prowadzona terapia.

    Nie powinno się stosować większej dawki testosteronu niż potrzebna do leczenia hipogonadyzmu.

    Warto również znać wcześniejszą historię dermatologiczną. Mężczyzna, który w młodości miał ciężki trądzik guzkowo-torbielowaty, może wcześniej omówić z dermatologiem plan postępowania na wypadek nawrotu.

    Pacjent może od początku stosować delikatną, niekomedogenną pielęgnację i unikać mechanicznej okluzji skóry.

    Nie ma natomiast uzasadnienia, aby każdy mężczyzna rozpoczynający TRT profilaktycznie przyjmował doustny antybiotyk, izotretynoinę czy leki obniżające DHT.

    Leczenie powinno odpowiadać rzeczywistemu problemowi, jeśli się pojawi.

    Czy trądzik z czasem sam ustąpi?

    U części pacjentów jego nasilenie może się zmniejszyć po okresie adaptacji, ale nie ma gwarancji, że tak się stanie.

    Materiały American Academy of Dermatology dotyczące ekspozycji na testosteron zwracają uwagę, że trądzik androgenozależny może utrzymywać się długo i czasami wymaga aktywnego leczenia.

    Nie warto więc tolerować nasilonych zmian przez rok w nadziei, że organizm „przyzwyczai się do testosteronu”.

    Szczególnie dotyczy to zmian głębokich i pozostawiających blizny.

    Jeżeli natomiast trądzik jest łagodny, leczenie pierwszego wyboru jest dobrze tolerowane i obserwujemy stopniową poprawę, nie ma potrzeby wykonywania gwałtownych zmian w schemacie TRT.

    Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch problemów: prawidłowości TRT i leczenia skóry

    Pacjent z trądzikiem podczas TRT może znajdować się w jednej z dwóch podstawowych sytuacji.

    W pierwszej terapia hormonalna jest źle dobrana – ekspozycja na testosteron jest ponadfizjologiczna, dawki powodują bardzo wysokie szczyty albo leczenie nie odpowiada zasadom substytucji.

    Wtedy trzeba skorygować TRT.

    W drugiej terapia jest prowadzona prawidłowo, ale pacjent ma indywidualną skłonność do trądziku androgenozależnego.

    Wtedy trzeba leczyć trądzik.

    Mieszanie obu problemów prowadzi do błędów.

    Pacjent z prawidłowo leczonym hipogonadyzmem nie powinien otrzymywać niedostatecznej dawki testosteronu tylko dlatego, że nie wdrożono skutecznego leczenia dermatologicznego.

    Z drugiej strony leczenie izotretynoiną nie powinno służyć do „przykrywania” sytuacji, w której mężczyzna stosuje ponadfizjologiczne dawki androgenów.

    Celem jest zarówno bezpieczne leczenie hipogonadyzmu, jak i właściwe leczenie choroby skóry.

    Podsumowanie

    Trądzik podczas TRT jest dobrze znanym działaniem niepożądanym testosteronu. Wynika przede wszystkim ze zwiększonej ekspozycji gruczołów łojowych na androgeny, miejscowego metabolizmu testosteronu i DHT oraz indywidualnej wrażliwości receptorów androgenowych.

    Nie u każdego pacjenta trądzik oznacza zbyt wysoką dawkę testosteronu. Zmiany mogą występować również przy prawidłowej fizjologicznej substytucji u osób predysponowanych.

    W pierwszej kolejności trzeba upewnić się, że rozpoznanie dermatologiczne jest prawidłowe. Zmiany na plecach i klatce piersiowej mogą być klasycznym trądzikiem, ale także bakteryjnym lub związanym z Malassezia zapaleniem mieszków włosowych.

    Aktualne wytyczne dermatologiczne rekomendują jako podstawę leczenia między innymi retinoidy miejscowe oraz nadtlenek benzoilu. Przy bardziej nasilonym trądziku można stosować leczenie skojarzone i odpowiednio dobrane antybiotyki, a w ciężkich, bliznowaciejących lub opornych przypadkach – izotretynoinę.

    Pojawienie się trądziku nie jest automatycznym wskazaniem do odstawienia TRT. Nie powinno również prowadzić do samodzielnego zmniejszania dawki testosteronu ani stosowania inhibitora aromatazy wyłącznie w celu obniżenia estradiolu.

    Jeżeli poziom testosteronu jest ponadfizjologiczny, schemat terapii wymaga korekty. Jeżeli TRT jest prowadzona prawidłowo, a problemem pozostaje choroba skóry, należy ją leczyć zgodnie ze standardami dermatologicznymi.

    Wczesna konsultacja dermatologiczna ma szczególne znaczenie przy zmianach głębokich, bolesnych, rozległych lub pozostawiających blizny.

    Bibliografia

    1. Reynolds RV, Yeung H, Cheng CE, et al. Guidelines of care for the management of acne vulgaris. J Am Acad Dermatol. 2024;90(5):1006.e1–1006.e30. DOI: 10.1016/j.jaad.2023.12.017. PMID: 38300170.
    2. American Academy of Dermatology. Acne Clinical Guideline.
    3. National Institute for Health and Care Excellence. Acne vulgaris: management. NICE Guideline NG198. Opublikowane w 2021 r., ostatnia aktualizacja 30 kwietnia 2026 r.
    4. Abou Chawareb E, et al. Dermatological adverse effects of testosterone replacement therapy: a scoping review of the literature. Sex Med Rev. 2026. PMID: 41182303.
    5. Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(5):1715–1744. DOI: 10.1210/jc.2018-00229.
    6. European Association of Urology. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health – Male Hypogonadism. 2026.
    7. Ju Q, Tao T, Hu T, Karadağ AS, Al-Khuzaei S, Chen W. Sex hormones and acne. Clin Dermatol. 2017;35(2):130–137. PMID: 28274349.
    8. Clayton RW, Göbel K, Niessen CM, Paus R, van Steensel MAM, Lim X. Homeostasis of the sebaceous gland and mechanisms of acne pathogenesis. Br J Dermatol. 2019;181(4):677–690. DOI: 10.1111/bjd.17981. PMID: 31056753.
    9. Chalupczak NV, Lipner SR. Malassezia Folliculitis: An Underdiagnosed Mimicker of Acneiform Eruptions. J Fungi. 2025;11(9):662. DOI: 10.3390/jof11090662. PMID: 41003208.
    10. Draelos ZD, Barbieri JS, Tanghetti EA, et al. Malassezia Folliculitis Presentation, Diagnosis, and Treatment: A Review of “Fungal Acne”. J Drugs Dermatol. 2026;25(5):427–434. DOI: 10.36849/JDD.9751. PMID: 42081639.

    Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastąpią porady medycznej, korzystanie z tych informacji odbywa się na własną odpowiedzialność. Przed podjęciem decyzji o leczeniu lub przy jakichkolwiek objawach chorobowych skonsultuj się z lekarzem.