Omówienie artykułu Althof et al „From venipuncture to self-sampling dried blood spots: a shift in monitoring testosterone levels” Clin Chem Lab Med. 2026 Jan 5
Pobieranie próbek krwi w postaci suchej kropli krwi (DBS, dried blood spot) umożliwia wygodne, domowe pobranie materiału, odpowiednie dla pacjentów wymagających regularnych kontroli, takich jak osoby poddawane terapii zastępczej testosteronem (TRT). Celem badania była ocena wykonalności i wiarygodności metody DBS w monitorowaniu stężeń testosteronu u pacjentów leczonych TRT, jako wygodnej, domowej alternatywy dla pobierania krwi żylnej. Do badania włączono 20 zdrowych ochotników (12K/8M) oraz 56 pacjentów płci męskiej (n = 59 próbek) otrzymujących TRT. Krew pobierano równolegle poprzez nakłucie żyły(metoda referencyjna) oraz samodzielnie przez pacjentów z nakłucia palca (DBS), zgodnie z materiałami instruktażowymi oraz dodatkowymi ustnymi wskazówkami lekarza androloga. Wykonalność metody i doświadczenia pacjentów oceniano za pomocą kwestionariuszy. Stężenia testosteronu w surowicy i w próbkach DBS oznaczano metodą chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS).
U zdrowych ochotników stwierdzono bardzo wysoką korelację między stężeniami testosteronu w surowicy i w DBS (y = −0,021 + 0,66x; r = 0,99). U pacjentów otrzymujących domięśniowo testosteron undecanoate korelacja była również silna (y = 1,3 + 0,54x; r = 0,87). Natomiast próbki DBS od pacjentów stosujących żel testosteronowy wykazywały skrajnie zawyżone stężenia testosteronu w porównaniu z surowicą, co najprawdopodobniej wynikało z miejscowego zanieczyszczenia. Większość zdrowych ochotników oraz ogólnie wszyscy pacjenci preferowali domowe pobieranie DBS zamiast pobrań żylnych w szpitalu w przypadku konieczności regularnych kontroli, wskazując na wygodę i oszczędność czasu związaną z brakiem dojazdów.
Wnioski z badania są następujące: domowe pobieranie próbek DBS jest wykonalną i wiarygodną metodą monitorowania testosteronu u pacjentów leczonych domięśniowym testosteronem undecanoate, zwiększającą komfort i wygodę pacjentów. Jednak obecnie metoda DBS wykonywana w warunkach domowych nie jest odpowiednia dla pacjentów stosujących żel testosteronowy, prawdopodobnie z powodu problemów z zanieczyszczeniem próbek. Kluczowe znaczenie ma kompleksowa edukacja pacjentów w zakresie prawidłowego pobierania próbek DBS, aby zapewnić ich wysoką jakość oraz dokładne oznaczanie stężeń testosteronu.
